1. Nguyên tắc chung

Cường giáp → chuyển hoá tăng, người bệnh thường:

• Sụt cân dù ăn tốt

• Hồi hộp, run tay, khó ngủ

• Tiêu chảy, nóng, vã mồ hôi

Vì vậy:

1. Ăn đủ và hơi cao năng lượng hơn bình thường

   • Khoảng 30–35 kcal/kg cân nặng/ngày (tuỳ mức độ gầy, hoạt động, bác sĩ dinh dưỡng sẽ điều chỉnh).

2. Tăng đạm & calci để:

   • Giảm mất cơ, chống gầy mòn

   • Hạn chế loãng xương do cường giáp (và cả corticoid nếu có dùng).

3. Tránh những thứ kích thích tim mạch & hệ thần kinh (caffeine, rượu…).

4. Kiểm soát iod – không kiêng tuyệt đối iod trong bữa ăn bình thường, nhưng tránh nguồn iod cao bất thường.

2. Nên ăn gì?

a. Nhóm đạm (protein)

Giúp chống teo cơ, sụt cân:

• Thịt nạc: heo, bò, gà (bỏ da)

• Cá, tôm, cua (nếu không chống chỉ định)

• Trứng (1 quả/ngày nếu không rối loạn lipid, bệnh khác)

• Sữa, yaourt, phô mai: nên ưu tiên sữa giàu calci, ít béo nếu có rối loạn mỡ máu

👉 Nên có đủ 1–1,2 g đạm/kg/ngày (nếu không bệnh thận).

b. Nhóm tinh bột – chất bột đường

• Cơm, bún, phở, mì, khoai, bắp…

• Ưu tiên gạo lứt, bánh mì nguyên cám nếu cần kiểm soát đường huyết / mỡ máu.

• Nếu bệnh nhân gầy nhiều, ăn kém → có thể chia nhiều bữa nhỏ (3 bữa chính + 2–3 bữa phụ).

c. Nhóm rau – trái cây

• Rau xanh các loại: cải, mồng tơi, rau muống, bông cải, bí đỏ, cà rốt…

• Trái cây: cam, bưởi, chuối, táo, ổi, đu đủ…

• Vừa giúp chống táo bón/tiêu chảy (tùy chọn loại) vừa bổ sung vitamin & khoáng.

⚠️ Một số rau họ cải (bắp cải, súp lơ, cải xoăn…) có chất “goitrogen” nhẹ, nhưng với người cường giáp đang điều trị, ăn lượng bình thường không sao, không cần kiêng khắt khe.

d. Thực phẩm giàu calci & vitamin D

Do cường giáp → tăng tiêu xương:

• Sữa & chế phẩm sữa

• Cá ăn cả xương (cá mòi, cá nhỏ kho mềm)

• Đậu nành, đậu hũ

• Một số rau xanh đậm (cải bó xôi, rau dền…)

Nếu bác sĩ có kê thuốc calci + vitamin D, vẫn uống theo toa.

3. Cần hạn chế / thận trọng

a. Thực phẩm/quyết bổ giàu iod

Không phải lúc nào cũng kiêng tuyệt đối iod, nhưng nếu đang:

• Chuẩn bị điều trị iod phóng xạ (I-131)

• Hoặc đang được bác sĩ dặn hạn chế iod

→ Nên tránh:

• Rong biển, tảo biển khô, kombu, wakame

• Viên tảo biển, “thực phẩm chức năng” có iod cao

• Nước mắm, muối iod không cần bỏ hẳn, nhưng không dùng quá mức

• Một số siro ho, thuốc sát trùng, thuốc cản quang có iod (do bác sĩ cân nhắc)

b. Chất kích thích

• Cà phê, trà đặc, nước tăng lực (Red Bull, Sting…), nước ngọt có caffein
  → Làm tăng hồi hộp, đánh trống ngực, run tay, mất ngủ

• Rượu bia → tăng gánh nặng cho gan, tim, gây rối loạn nhịp.

👉 Tốt nhất: tránh hoặc giảm tối đa.

c. Đồ ăn quá ngọt, quá béo

• Cường giáp chưa điều trị: đôi khi ăn nhiều vẫn gầy, nhưng khi đã kiểm soát bệnh, appetit còn, ăn nhiều đường/béo quá → tăng cân nhanh, rối loạn mỡ máu.

• Hạn chế: nước ngọt, bánh kẹo, thức ăn chiên xào dầu mỡ nhiều.

4. Ví dụ thực đơn 1 ngày (mang tính tham khảo)

Giả sử bệnh nhân cường giáp gầy, không đái tháo đường, không bệnh thận:

• Sáng:

  • 1 tô phở/bún + 1 quả trứng gà luộc

  • 1 ly sữa tươi ít béo 200 ml

• Bữa phụ 9–10h:

  • 1 trái chuối / 1 hũ yaourt

• Trưa:

  • 1–2 chén cơm

  • Cá kho/ thịt nạc ram

  • Rau luộc/xào ít dầu

  • Canh rau

• Bữa phụ chiều:

  • 1 ly sữa + vài miếng bánh mì/đậu phộng (ít)

• Tối:

  • 1 chén cơm

  • Đậu hũ sốt cà + thịt băm

  • Rau xào/luộc

  • Trái cây tráng miệng (1 miếng đu đủ/1 quả táo nhỏ)

• Trước ngủ (nếu sụt cân nhiều):

  • 1 ly sữa ấm nhỏ

5. Một số lưu ý kèm theo

• Không tự ý ngưng thuốc kháng giáp (MMI, PTU…) dù đã ăn uống kiêng cữ.

• Nếu có tiêu chảy nhiều, sụt cân nhanh, hồi hộp đánh trống ngực nhiều, nên tái khám sớm.

• Nếu có kèm đái tháo đường, bệnh thận, tim mạch… → chế độ ăn cần điều chỉnh thêm cho phù hợp từng bệnh.